Doodstraf voor weggelopen slaven

Wie bekend is met het boek van John Gabriel Stedman (1744-1797), heeft deze tekening wellicht eerder gezien. Men ziet een tot dood veroordeelde slaaf die aan zijn ribben is opgehangen aan een vleeshaak. Weggelopen slaven riskeerden deze doodstraf. Een vorm die ver voordat Stedman geboren was al uitgevoerd werd.

"A Negro Hung Alive by the Ribs to a Gallows," by William Blake. Originally published in Stedman's Narrative

“A Negro Hung Alive by the Ribs to a Gallows,” by William Blake. Originally published in Stedman’s Narrative

Volgens een publicatie van de Raad van Politie uit 1717 stond het een ieder vrij om “togten op de wegloopers te doen , onder beloofde premien, bepaald naar maate van de meerdere of mindere voordeelen, die door hen, in deeze op hunne eigen kosten uitgevoerde togten, gedaan zouden zijn.” Iedere vrije burger kon dus jagen op weggelopen slaven, waarbij de gemaakte kosten voor eigen rekening kwamen en er een beloning werd uitgeloofd per dode of levende slaaf.

Iemand die er veel werk van maakte om weggelopen slaven te vangen was onderofficier David Cohen Nassy. In 1718 had hij op eigen kosten een compagnie opgezet van 11 burgers, 50 ‘goede indiaanen en eenigen zyner beste slaaven’. Het gouvernement zag in hem een goede aanwinst en promoveerde hem eerst tot luitenant en later tot kapitein van de burgercompagnie van de joodse natie. Gedurende zijn leven heeft Nassy 30 grote en kleine tochten ondernomen.

Gezicht op het weglopersdorp Mi Sa Lasi (1772)

Gezicht op het weglopersdorp Mi Sa Lasi (1772)

In het najaar van 1730 was in Saramacca een grote groep slaven naar het binnenland gevlucht en had zich aangesloten bij één van de weglopersdorpen. Onder leiding van burgerkapitein Jacob Hengeveld en met de hulp van Abraham Lemmers, Cornelis Adriaan van Vheelen, enkele burgers en slaven werd een tocht tegen de weglopers opgezet. Tijdens hun tocht stuitten ze op een weglopersdorp die het laatst door de heer Zwallenberg en zijn militairen was verwoest.

Bij terugkomst in Paramaribo brachten zij 16 koppen en 26 levende slaven mee. Twee weken later werden 11 weglopers geëxecuteerd, waaronder een slaaf die met een dubbele haak in de rechterzij werd opgehangen.

Onderstaand een transcriptie van de originele notulen uit de gouvernementsjournalen m.b.t. deze executie.

‘Sijn ingevolge de sententie vanden Ed. hove van policie en crimineele Justitie ge-executeert elff slaven de door de twee laatst gesiene commandos in Saramacca sijn gevangen en alhier opgebragt , als een neger met een dubbelde haak inde regter sijde ingehaakt en soo blijven hangen tot hij sterft, twee negers levende verbrand, ses negerinnen levende geradbraakt en daar na de kop afgeslagen en twee negerrinnen de kop af geslagen.”

Zie ook ‘Over het straffen van slaven en eigenaren’

Bronnen:
Geschiedenis der kolonie van Suriname (MDCCXCI) – Historische proeve over de kolonie van Suriname (1791), Mos. Pa. de Leon, David de Ishac Cohen Nassy, Allart, Johannes, Allart en Van der Plaats, blz. 112, t/m 114.  Nationaal Archief Kaartcollectie Buitenland Leupe, 4.VEL, inventarisnr. 2128, Wikipedia – John Gabriel Stedman – geraadpleegd op 30 april 2016, https://en.wikipedia.org/wiki/John_Gabriel_Stedman.