Aankomst Chinezen in Suriname 1868

Per toeval viel mijn oog op een krantenbericht uit de Leidsche Courant van 1868. Hierin wordt melding gedaan van de aankomst van 239 Chinese contractarbeiders uit Hongkong in Suriname.

239 Chinezen uit HongKong aangekomen in Suriname 1868 - bron Leidsch Dagblad _ 5 oktober 1868 _pagina 1

Krantenknipsel Leidsch Dagblad 5-10-1868 melding van aankomst 239 Chinezen uit HongKong in Suriname


De reis met het schip Marie Therese zou 113 dagen hebben geduurd, waarbij 5 arbeiders tussen vertrek en aankomst zouden zijn overleden. Voor mij aanleiding om na lange tijd weer even een kijkje te nemen naar de immigratiegegevens van de Chinese contractarbeiders in Suriname.

Het Nationaal archief (NL) heeft op haar website een database met de namen van Chinese contractarbeiders die tussen 1853-1874 naar Suriname gekomen zijn. Er valt te lezen dat er in totaal 2630 Chinese contractarbeiders in deze periode naar Suriname zijn vertrokken. De database bevat gegevens van 2017 Chinezen.

Als je aan de rechterkant de zoekresultaten filtert op het schip de Marie Therese, zie je dat er 232 namen van immigranten bekend zijn. Hiervan zijn 229 personen van het mannelijk geslacht en 3 van het vrouwelijk geslacht.

Filter zoekresultaten op schip Marie Therese
Je komt ook meer te weten over de exacte reisduur. Integenstelling tot de 113 dagen die in het Leidse krantenbericht vermeld stonden, duurde de reis volgens de immigratieregisters iets korter, namelijk 93 dagen (3 maanden en 2 dagen). Het schip vertrok op 30 april in Hongkong en kwam in Suriname aan op 1 augustus.

Uit een ander krantenbericht blijkt dat er enige commotie was onder de contractanten, wat niet alleen geleid heeft tot grote een vertraging bij het vertrek van de Marie Therese, maar ook heeft gezorgd voor arrestaties en celstraffen voor enkele arbeiders.

In een krant uit 1868 (zie pagina 4) staat de gebeurtenis beschreven.

Samenvatting
Het blijkt dat enkele arbeiders terugkwamen op hun getekende contract en hogere eisen stelden dan voorheen was overeengekomen. Zo eisden zij meer voedsel, en een verzekerde vrije terugreis naar Hongkong, na hun contractsperiode. Het schip Marie Therese lag sinds 15 Februari 1868 al meer dan een maand stil en een gerechtelijk onderzoek was in volle gang. Op 21 maart deed de rechtbank uitspraak in deze zaak met als resultaat dat één arbeider een geldboete werd opgelegd van vijf Engelse pond + één maand celstraf, dertien (13) personen een celstraf kregen tot 13 maanden en zeven (7) personen na onderzoek werden vrijgelaten.

De West-Indiër van 2-8-1868 meldt 250 passagiers.

De West-Indiër van 2-8-1868 meldt 250 passagiers.

Er is veel geschreven over Chinezen in Suriname. Onderaan dit bericht vindt u een aantal interessante bronnen. Mr. William Man A Hing – ook donateur van de Stichting voor Surinaamse genealogie (SSG) – is expert op dit gebied en heeft hier veel over gepubliceerd.

Chinese immigrant family in Suriname aprox. 1885-1894 (photo: Julius Muller)

Chinese immigrant family in Suriname aprox. 1885-1894 (photo: Julius Muller)


Er zijn aanwijzingen in de archieven dat er al ver voor het jaar 1853 Chinezen aanwezig waren in Suriname. Zo kwam ik in 2009 de Chinese visser, Fokke Apauw tegen in de Surinaamse volkstelling van 1811.

Chinezen in Cuba
Sinds 1847 tot begin 20e eeuw zijn er meer dan 114.000 Chinese contractarbeiders naar Cuba getrokken. Daar waar de contractsperiode voor Chinese contractarbeiders in Suriname vijf jaar bedroeg, was dit in Cuba 8 jaar. Zij waren niet veel beter af dan de slaven.


De Chinese contractarbeiders in Cuba werkten op suiker-, koffie- en cacaoplantages, en leefden samen met slaven en later vrijgemaakte slaven. Vanuit deze onderlinge relaties en de relaties met blanke Cubaanse vrouwen onstond een nieuwe Chinees Cubaanse generatie. Een nakomeling van een Chinese contractarbeider en een dochter van een Congolese slavin en een Cubaanse mulat is Wilfredo Lam, een bekende schilder die in 1902 in Cuba geboren is.

In 1950 was er opnieuw een immigratiegolf vanuit China, vanwege de politieke onrust in China.

Bronnen:

  • Delpher, http://www.delpher.nl, Koloniaal nieuwsblad, 19-06-1868 dageditie, pag. 1, KB 1644 E 15, nr.74, (Paramaribo, I. Morpurgo)
  • Delpher, http://www.delpher.nl, Dagblad van Zuidholland en ‘s Gravenhage, 23-07-1868 dageditie, pag. 2, KB C94, nr.173, 201 (‘s-Gravenhage, P.E. van Staden en Zoon)
  • Delpher, http://www.delpher.nl, De West-Indiër : dagblad toegewijd aan de belangen van Nederlandsch Guyana, 02-08-1868 dageditie, pag. 2, KB 1610 C 4, nr.62, (Paramaribo, A.L.G. de Randamie)
  • Historische Kranten – Erfgoed Leiden en Omstreken, http://www.leiden.courant.nu, Leidsch Dagblad, 5-10-1868, pag. 1
  • Nationaal Archief (NL), http://www.gahetna.nl, Database Chinese immigranten in Suriname, geraadpleegd op 23-10-2014, link.
  • Nationaal Archief (NL), http://www.gahetna.nl, Verantwoording Chinese immigranten in Suriname, geraadpleegd op 23-10-2014, link.
  • Nationaal Archief (NL), http://www.gahetna.nl, Achtergrondinformatie Chinese immigranten in Suriname, geraadpleegd op 23-10-2014, link.
  • Website Wilfredo Lam, http://www.wifredolam.net, Biography, geraadpleegd 24-10-2014, link.
  • CIA World Factbook. http://www.cia.gov, Cuba, geraadpleegd 24-10-2014, link
  • Discovering roots: Chinese immigrants in Cuba, Americas now, 30-7-2012, link
  • Netwerk Naamkunde, http://www.naamkunde.net, geraadpleegd op 24-10-2014, link.
  • Literatuur:

  • Ankum-Houwink, J.C., ‘De migratie van Chinezen naar Suriname’, (z.p. ca. 1972).
  • Ankum-Houwink, J.C., ‘Chinese kontraktarbeiders in Suriname in de 19e eeuw’, OSO, 4 (2), 1985, 181-186.
  • Groenfelt, E., ‘Impressies van de Chinese gemeenschap in Suriname: enkele culturele aspecten van Chinezen in Suriname’, (z.p. 1995).
  • Lamur, H.E., en J.A. Vriezen, ‘Chinese kontraktanten in Suriname’, OSO, 4 (2), 1985, 169-179.
  • Man A Hing, W.L., ‘The Hakkas in Surinam’, in: The proceedings of the international conference on Hakkaology, (Hong Kong 1994), 189-195.
  • Man A Hing, W.L., ‘Surinaams-Chinese familienamen’, in: OSO, jaargang 9 nummer 1, juni 1990.
  • Man A Hing, W.L., ‘De invloed van missie en zending op de integratie der Chinezen’, in: OSO, jaargang 5 nummer 2, december 1986.
  • Man A Hing, W.L., Chang, H., Eersel van, C.H., ‘De Hakka’s van Suriname. Aspecten van het verbale systeem van hun taal, in: OSO, jaargang 7 nummer 1, mei 1988.
  • Man A Hing, W.L., ‘Chinese namen in Suriname: met welk recht?”’, in: Burgerzaken (BZ) no. 506, juli/augustus 1985. p. 259 t/m 262. Overgenomen in het dagblad De West van februari 1986. Paramaribo.
  • Man A Hing, W.L., “Nogmaals Chinese namen in Suriname”, in: Burgerzaken (BZ), no. 513, maart 1986. p.31 en 32. Overgenomen in het dagblad De West te Paramaribo van 11 april 1986.
  • Man A Hing, W.L., “Surinaams-Chinese familienamen”, in: OSO, jaargang 9 no.1, juni 1990. p. 47 t/m 56.
  • Man A Hing, W.L., “Chinese geslachtsnamen in Nederland: Overzicht met toelichting”, in: Burgerzaken & Recht, no. 7/8, 2e jaargang, juli/augustus 1995. pp 109 t/m 111 en pp 120 t/m 123.
  • Man A Hing, W.L., “Administratie van burgerzaken in Suriname: een inleiding”, in: Burgerzaken en Recht, 4e jaargang no.1, januari 1997. pp. 4 t/m 9. Opm. Bevat voor een deel ook naamrecht.
  • Man A Hing, W.L., “Rond de wijziging van en naar Surinaams-Chinese geslachtsnamen”, in: De West van maandag 02 oktober 2000. No. 37935, p. 5. Paramaribo.
  • Man A Hing, W.L., “Surinaams-Chinese namen in revisie”, in: Wi Rutu, jrg. 2/2, dec. 2002. P. 20 t/m 26.
  • Man A Hing, W.L., “Tsizi Yu Tom: Eigenaardige Surinaams-Chinese familienaam en zijn stamvader”, in: Wi Rutu, Jaargang 3 Nummer 2, december 2003, p. 21 t/m 26.
  • Man A Hing, W.L., “Chinese namen en Surinaamse genealogie”, in: Wi Rutu, Jaargang 5 nummer 1, juli 2005. p. 16 — 23. Met foto van graftombe van Ma-Ajong, alias Tjon Sie Pauw.
  • Man A Hing, W.L., “Sranan Roots: Naamsperikelen in de familie van Wong Lun Hing”, in: Wi Rutu, jaargang 7 nummer 1, juli 2007. pp. 44 tot en met 54. Met foto van WLH.
  • Man A Hing, W.L., “Sranan Roots: De accidentele band van de families Lijkwan & Meurs”, in: Wi Rutu, jaargang 7 nummer 2, december 2007. p. 23 — 30.
  • Man A Hing, W.L., “Sranan Roots. George Eduard Fung-A-Jou aka ‘Blakka Sneesie’”, in: Wi Rutu, jaargang 8 # 1, juli 2008. p. 21 — 29. Met portret.
  • Tseng, F., ‘De grote oversteek: het lot van de Surinaamse Chinezen’, China Nu 16 (4), 1991, 16-18.
  • Zijlmans, G.C. en H.A. Enser, ‘De Chinezen in Suriname. een geschiedenis van immigratie en aanpassing 1853 – 2000’, (z.p. z.j.).