Surinaamse Genealogie

Historicus Sandew Hira moet niets hebben van de tempo doeloe-stroming, deskundigen die het koloniale verleden van Suriname zouden goedpraten. En daarmee de slavernij. “Het zijn kolonialen, racisten”, schrijft hij in zijn publicatie Dekoloniseer de geest. Tot ergernis van Prof. Dr. Gert Oostindie. Die wilde een openbaar debat. Het mondde uit in definitieve verwijdering tussen de twee wetenschappers.

Met de opmerking dat ‘een professor nog geen wetenschapper is’ zet Sandew Hira de toon voor het debat op zondag 25 oktober in het gebouw van de Vereniging Ons Suriname in Amsterdam. Hira gaat verder achter zijn spreekgestoelte. Volgens hem is iemand die veel leest en schrijft dat ook niet.“Als je veel geschreven hebt in de trant van: en toen, en toen en toen, bigi bere nyan panpun!” De zaal lacht even, zij het onwennig. Wie er zichtbaar moeite mee heeft, is Gert Oostindie. Hij verbijt zich achter de presentatietafel. Het is dan al duidelijk dat er van een keurig debat weinig terecht zal komen.

Tempo doeloe
Hira heeft geen waardering voor het werk van belangrijke namen in de Surinaamse geschiedschrijving. “Het is geen wetenschap, maar ideologie.” De historicus van Surinaamse komaf staat erom bekend het debat niet te schuwen. “Ik ben niet boos of gefrustreerd, ik baseer me op feiten”, houdt hij zijn gehoor voor. Naast Gert Oostindie, moeten de professoren Piet Emmer en Rudolf van Lier het ontgelden.

Ook journalist John Jansen van Galen krijgt een veeg uit de pan. Ze zijn aanhangers van de tempoe doeloe-stroming,vindt Hira. Een stroming die kolonialisme goedpraat. De term tempo doeloe komt uit Indonesië. Het verwijst naar een tijdperk dat is afgesloten, maar waar mensen goede herinneringen aan hebben.Voor de geschiedschrijving betekent het volgens Hira dat de tempo doeloe-deskundigen het goede in het kolonialisme proberen zien. Hira is aanhanger van de ándere wetenschappelijke stroming. Die ziet kolonialisme als een systeem van uitbuiting en onderdrukking.

Argumenten
“Piet Emmer is een racist”, stelt Hira. Hij laat een uitspraak van Emmer zien die hij in 2008 heeft gedaan in Paramaribo. “Emmer noemde de afschaffing van de slavernij een typisch kenmerk van Westerse beschaving. Maar wie heeft de slavernij dan ingevoerd, het zijn zeker weer de Marokkanen!?” Hira haalt ook citaten van Oostindie aan, waaruit zou blijken dat zijn opponent een koloniaal is. Zo zou Oostindie vinden dat bij de afschaffing van de slavernij het economische motief geen rol heeft gespeeld. Ook herhaalt Hira zijn kritiek op Van Lier, eerder geuit in zijn boek Van Priary tot en met de Kom (1983).

Van Lier stelt in zijn standaardwerk Samenleving in een grensgebied (1949), dat de Surinaamse samenleving is ontstaan doordat mensen gezamenlijk doeleinden hebben afgesproken om overeen te komen. Hira stelt hier tegenover dat de slaaf en de meester nooit een afspraak hebben gemaakt dat de meester de slaaf uit Afrika mocht halen. “Het is nergens  aantoonbaar.” Ook kijken de tempo doeloe-aanhangers volgens hem neer op Anton de Kom. Terwijl Hira hem juist hoog heeft zitten. “Ik sta met trots op de schouders van Anton de Kom”, vertelt hij.

Beneden peil
Oostindie ziet zich genoodzaakt na “de beledigingen” van Hira aan zijn adres af te wijken van zijn voorbereide presentatie. Bijna was hij niet meer gekomen, maar deed dat toch omdat hij de Vereniging Ons Suriname een warm hart toedraagt en een debat over de Surinaamse geschiedschrijving belangrijk vindt.

Oostindie is kort over de inhoud van Hira’s presentatie. “Het is wetenschappelijk ver onder de maat en ik vind het intermenselijk gezien zwaar beneden de gordel.” Hij merkt verder op dat zijn citaten uit hun verband zijn gerukt en verdraaid. “Wetenschappelijk een doodzonde.” Hiermee heeft Hira zich gediskwalificeerd, vindt Oostindie, omdat hij de regels van het vak aan zijn laars lijkt te lappen en hij ook met achterhaalde stellingen komt. “Als je de literatuur niet bijhoudt en die literatuur die je wel bijhoudt, verkeerd citeert, verdraait en kritiek levert, is dat beneden peil. Geen enkele student op mijn universiteit zou met zo’n paper weg kunnen komen. Zwart, wit, maakt niet uit. Het is gewoon beneden peil.”

Wetenschappelijke Geert Wilders
De aanwezigen waren voorbereid op een stevig debat, maar velen moesten toegeven dat ze even moesten bijkomen van de felheid.  Historicus Hans Ramsoedh vindt de felle uithalen van Hira het debat niet dienen. “Je kunt iemand niet als een wetenschappelijke Geert Wilders neerzetten.” Muzikant Ronald Snijders zegde een optreden af om naar Amsterdam te komen. Hij is niet tegen Oostindie, benadrukt hij, maar zegt te neigen naar Hira. Snijders vindt het tijd worden dat meer Surinamers hun eigen geschiedenis gaan beschrijven.

Rol NiNsee
De vete tussen Hira en Oostindie sluimert al jaren. Het kwam weer aan de oppervlakte nadat Hira eerder dit jaar zijn paper presenteerde tijdens een symposium van het Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden en Erfenis (NiNsee). Oostindie was niet aanwezig op die bewuste bijeenkomst. Hij  hoorde het via via, “ook van Surinamers.” De wetenschapper vond het jammer dat het instituut niet het initiatief nam tot een debat, zodat hij zich kon verweren. NiNsee-directeur Artwell Cain is zich van geen kwaad bewust. Hij benadrukt dat het om een vete tussen twee wetenschappers gaat en dat zijn instituut daarbuiten staat.

De kans dat het debat een vervolg krijgt is klein, omdat Hira heeft aangekondigd zelfs op internationale fora door te gaan met zijn kritiek op de tempo doeloe-stroming. Ook lanceert hij volgend jaar een wetenschappelijk tijdschrift waarin hij Dekoloniseer de geest verder uitwerkt met andere wetenschappers.

[Bron: RNW]
[Url: http://www.rnw.nl/nl/suriname/article/opnieuw-ruzie-over-surinaamse-geschiedschrijving]