Foto’s plantage Rust en Werk (1885-1887)

De familie Gülcher en aanverwanten waren eigenaar van de plantage Rust en Werk (Beneden Commewijne) in Suriname. Bij het overlijden van zijn schoonmoeder (Maria Pannekoek (1751-1808), kreeg koopman Theodor Gülcher (1777-1839) katoenplantage Rust en Werk in handen.

Zijn oudste zoon Pieter Constantijn (Gülcher 1802-1881) had andere plannen met de plantage en maakte van Rust en Werk een EBG zendelingschool. Na zijn dood nam zijn neefje Jan Marie Gülcher de plantage over en doopte deze in 1889 om tot Cultuurmaatschappij Rust en Werk (suikerfabriek). Jan Marie had zijn zwagers (S. en Th. van Lierop) benoemd tot directieleden.

De NV hield in 1934 op te bestaan onder leiding van Carel Frederik Gülcher (1883-1964).

Onderstaande foto’s zijn afkomstig uit het archief van Jan Marie Gülcher te vinden in het Nationaal Archief (2.21.077-34/19).

Cornelis Gülcher, Betsy Carolina van Lierop, Jan Marie Gülcher, Dirk van Lierop ca. 1886 voor het directeurshuis op plantage Rust en Werk

Dirk van Lierop (uiterst rechts) met personeel van plantage Rust en Werk

Chinese contractarbeiders van de plantage Rust en Werk 1885-1887

Kort interview met Prof. H.E. Lamur

Prof. H.E. Lamur bekend van zijn publicatie “Familienaam & Verwantschap van geëmancipeerde slaven in Suriname” stelde ik zeer recent een paar korte vragen over zijn afkomst. Lees onderstaand het resultaat.

Wat voor afkomst heeft uw vader en uw moeder?
Mijn vader en mijn moeder zijn van Creoolse afkomst en in Suriname geboren.

Men zegt dat Surinamers uit grote gezinnen komen. Komt u uit een grote familie?
Mijn vader had 3 broers en 4 zusters. Mijn moeder 2 zusters en 1 broer. Ik kom uit een gezin bestaande uit 5 personen.

Heeft u ooit een stamboom proberen op te maken?
Ja. De informatie die nodig is voor het opmaken van een stamboom van mijn familie, heb ik een poos geleden verzameld.

Wat weet u van uw verste voorouder?
Anna Venus [Lamur] is de naam van de betovergrootmoeder van mijn vader. Zij moet omstreeks 1790 of veel eerder zijn geboren, en was slavin op de plantage Sporksgift [zie ook, Boldewijn, Dors & Lamur, De Herrnhutter Gemeente Charlottenburg, 2007b, HAS / NiNsee]. Later werden Sporksgift en 4 andere plantages samengevoegd onder de naam Alliance. De molen, zoals de suikerfabriek toen werd genoemd vond ik heel indrukwekkend, onder meer vanwege de aanvoer van suikerriet, de werkzaamheden in de fabriek, etc.

Heeft u wel eens een plantage bezocht in Suriname?
Ja, verschillende plantages. De suikerplantage Alliance in het bijzonder. Mijn ouders, mijn beide broers en ik hebben vaak de vakanties te Alliance doorgebracht.

Welke Surinaamse kinderliedjes kent u?
- Peroen peroen mi patron
- Kopro kanoe tan de

Tot slot waar kan men u ‘s nachts voor wakker maken?
Een heerlijke Surinaamse maaltijd.

[foto: Caribiana.nl]

Gezocht!

Ik heb een methode gevonden om te onderzoeken of een voorouder wel of niet uit Afrika kwam. Ik zou hier graag wat meer ervaring mee op willen doen. Voor dit onderzoek ben ik op zoek naar personen die weten dat hun Surinaamse creoolse voorouder:

- een plantageslaaf was (dus geen priveslaaf)
- van welke plantage deze afkomstig was
- geboren is in de periode grofweg 1750 – 1820
- tot slot de slavennaam

VOORBEELD:
- Slavennaam: Princes
- Plantage: Adrichem
- Geboren: 1810

Mocht u onderzocht willen hebben of uw voorouder een Afrikaan of Afrikaanse was stuurt u dan een email naar denie@live.nl. Ik zal proberen meerdere mensen te helpen.

Slaven van de plantage Catharina Sophia

T.b.v. de emancipatie in Suriname werden borderellen opgesteld met een tekenlijst van slaven die zich op de plantage bevonden. Eigenaren kregen een tegemoetkoming n.a.v. deze lijst.

Slaven werden bij naam afgetekend, van slaven die niet op de plantage aanwezig waren werd een melding gemaakt in een proces verbaal. Hierin stond beschreven waar de slaaf zich bevond, of deze weggelopen was of dat hij/zij besmet was met lepra. In de laatste 2 gevallen kreeg de eigenaar geen tegemoetkoming.

Plantage Catharina Sophia gelegen aan de Saramaccarivier was ten tijde van de emancipatie een gouvernementsplantage, waardoor de slaven niet voor tegemoetkoming in aanmerking kwamen (de overheid vergoedde zichzelf niet). Deze zogenaamde gouvernementsslaven komen dan echter wel voor in de emancipatieregisters.

Na wat speurwerk heb ik overige registers gevonden waar deze slaven ook bij naam beschreven stonden. Het betreft de periode 1839-1858. Hieronder volgen de beschrijvingen van de archieven met tot slot de URL voor nader voorwerk.

De archieven zijn te raadplegen in het Nationaal Archief te Den Haag onder toegangnummer: 1.05.11.17 – Inventaris van het archief van de Particuliere West-Indische Bank in Suriname, 1829-1870

2.1. plantage Catharina Sophia
153 – Monsterrollen van de slaven van de plantage. Periode 1848-1855
154 – Naamlijsten, met aantekeningen, van de slaven van de plantage !!! Periode 1850-1863

Voorwerk kunt u hier doen

Onderzoekers naar de familienamen:

AARDING	DIEPER	KLINKENBURG	RAS
ALBERG	DORS	KOORNAAR	ROET
ALMODDER	DRAIJER	KRAAG	ROOSBLAD
AMAND	DRUIS	KRAS	ROOSENSTEEL
AMBER	ELDE	LADEN	ROOSER
ARDIN	ENKEL	LANDES	ROOSTAK
ARNOLDS	ETMAN	LANDOLF	RUST
ATTERS	ETNAAR	LEIDER	SCHERM
AVANS	FENKEL	LELIENSTEIN	SLUISRAD
BAR	FINGAAR	LOKHORST	VAREN
BIJSTAM	FLINKSTEIN	LUTTHER	VELD DE
BOMGART	GEDWEE	MEERVORT	VELDER
BONNIGHEIMER	GOUDBLAD	MEREL	VELDMAN
BORGT	GRASVELD	MULER	VIS
BRANDVOORT	GROEIZAAM	OLDEVELD	VISCHNET
BURGER	GUNST	OLIANDER	VLAMMEN
CENT	HALSTAD	OLSTAN	VLIES
CORIANDER	HOOP	PAALWYK	VOORZORG
CRAGEN	HORNBERGER	PALMTAK	WELDE
CUMMINGSBORG	IVAN	PAN	WESTHOUT
DAL	KALF	PINK	WIEDER
DANK	KLINK	PRIJS	WIEL
WIJNAKKER	WILG	ZAGER	ZEEUW
ZORGER

kunnen via deze archieven wellicht aan nadere informatie komen.

Succes!
[edit 09/07/2008]