De restauratie van de markante houten kathedraal in Paramaribo is afgerond. Het gebouw is zoveel mogelijk recht gezet en gestabiliseerd, zodat de kerkgangers vanaf 14 november weer zonder vrees de diensten kunnen bezoeken. Alleen de beruchte ‘houtluizen’ waren niet helemaal weg te krijgen, zegt restauratiearchitect Maarten Fritz.
De directeur van architectenbureau Fritz maakte deel uit van het restauratieteam, dat in oktober vorig jaar de klus van het Italiaanse bureau ARS Progetti overnam. Op dat moment waren de twee torens nagenoeg geheel voltooid, maar moesten de werkzaamheden aan de overige prominente bouwdelen nog starten.
De Sint Petrus en Paulus Kathedraal, gebouwd tussen 1883 en 1887, behoort tot de grootste houten bouwwerken ter wereld en staat op de Werelderfgoedlijst. Berucht is het gebouw vooral vanwege zijn instabiliteit. Dat is volgens Fritz te wijten aan de uiterst slanke frameconstructies die de oorspronkelijke bouwmeester gebruikte. Deze waren ‘tegen het fragiele aan, afgezet tegen de schaal van het gebouw’.
Vervormd
Door de jaren heen was met name de westgevel zodanig vervormd, dat de kathedraal er zijn identiteit aan ontleende. De kerk is mede hierom, maar vooral omdat het niet helemaal mogelijk bleek, niet helemaal recht gezet. De restaurateurs hebben een hulpsteiger om het gebouw gezet en vanaf daar de kolommen om en om recht getrokken.
“Dat rechttrekken lukte alleen als eerst de constructie zo slap mogelijk werd gemaakt en dus geen weerstand bood. Daartoe werden eerst de toognagels uit de oude houtverbindingen geslagen. Dit was geoorloofd omdat de kathedraal in die fase van het werk volledig door de constructieve steiger werd ondersteund, en alleen bij de frames die werden rechtgetrokken werd deze ondersteuning enkele millimeters losgedraaid”, zegt Fritz.
Het gebouw is gestabiliseerd door een stelsel van vier horizontale vakwerken, die in verbinding staan met de sterke en stijve bouwdelen van de kathedraal (de torens en het priesterkoor). Alle staalconstructies zijn volledig uit het zicht geplaatst, zegt Fritz. “In de kathedraal is alleen een stelsel van stalen trekstangen zichtbaar, dat dient om de houten hoofdkolommen onderling te koppelen.”
Termieten
Authenticiteit was net als bij andere restauratieprojecten een belangrijke afweging. Dankzij de belangrijkste gebruikers van het gebouw, houtvretende termieten die in Suriname houtluizen worden genoemd, waren een aantal kolommen niet meer op te lappen. Deze zijn vervangen door nieuwe kolommen van Surinaams groenharthout, waar ook de oude van waren gemaakt.
Vooral de in het hout levende termieten zijn zo gehecht aan hun ‘woning’, dat ze niet te bestrijden waren. “De opvolgende generaties beheerders en gebruikers van de kathedraal moeten zich bewust zijn van het feit dat de kathedraal altijd wel een termietenprobleem zal blijven houden, dat slechts met goed onderhoud en regelmatige controle in toom kan worden gehouden”, zegt Fritz.
De restauratie stond onder leiding van de Surinaamse bureaus KDV architects (Philip Dikland) en Carel van Hest Architecten. Het project heeft, inclusief voorbereidingen, vijf jaar geduurd.
[Bron: Architectenweb.nl]
