Inloopdag Surinaamse Genealogie

‘Placati’ na ini Nengre taki

Wettelijke publicaties, afkondigingen, verorderingen aangaande de regelgeving binnen koloniaal Suriname werden op diverse manieren verspreid.

Doorgaans was dit via de gebruikelijke berichtgeving zoals advertenties in de Gouvernementsbladen en publicaties in de kranten. Maar bij zaken waarvan het van groot belang was dat alle plantage-eigenaren, administrateurs, directeurs en opzichters kennis namen van de berichtgeving  werden er naast de reguliere berichtgeving tevens afkondigingen voorzien van tekeninglijsten van plantage tot plantage gestuurd, ‘opdat niemand hiervan eenige onwetendheid voorwend’.

Indien er een verorderning was die met name de slaven aan moest spreken en doen bewegen werden er op alle hoeken van de straten in Paramaribo plakkaten opgehangen met de betreffende publicatie. Zowel in het Nederlands als het ‘Neger-Engelsch’ (huidige Sranantongo) werd de plakkaat beschreven.

Daarnaast verscheen er een publicatie in het Gouvernementsblad en werd een kopie in de overige districten verspreid, zodat een ieder ervan op de hoogte werd gesteld.

Onderstaand een passage uit de publicatie van het Gouvernementsbesluit d.d. 10 juli 1829 (pikin nyan). Hierin werden personen die in vrijheid leefden, maar geen vrijbrieven van manumissie hadden, geen eigenaar hadden en ook niet bekend stonden bij het Kantoor van de registratie der slaven, aangemaand zich te melden bij het voornoemde kantoor om zich aldaar te registreren en een straatvoogd aan te nemen die alsnog deze vrijbrieven voor hen zou verzorgen.

Ondrosey yu feni wan pisi skrifi fu a plakati, fu den Granman-buku Sranang 1816-1855, spesrutu gi den Nengre soema sa den ben kari ‘piki n’jam’.  Den pkin nyan soema ben kari kon na ‘Kantoro drape den scrivi slavoe nem’  (Kantoor der registratie der Slaven) fu melde den srefi. Na so wan fasi den plakati ben taki:

“En foe kan meki alla soema sabi da Placati disi, Wi wanni dati den sa poti disi na Nengre Taki, en dati den sa lesi disi, na Doisi nanga Nengre, na den hoekoe voe Fotto; na baka tem, den sa poti disi, dapre den de poti alla tra Placati. En da Kroetoe voe Redi Jakti sa meki, dati alla soema, di de na abra Riba, sa sabi a Placati toe.”

In het Gouvernementsblad van Suriname zijn er in de periode van 1816-1855 slechts 2 publicaties in het Sranangtongo geweest. Beide betroffen deze verordening.

Persoonsgegevens levende personen online

Al eerder schreef ik over de database ‘Archiefkaarten (1936-1964) die op de website van het Gemeenteafchief Amsterdam (nu Stadsarchief genaamd) te raadplegen zijn. Volgens mijn eerdere berichtgeving betrof het personen die in deze periode uit de gemeente van Amsterdam zijn geschreven, door overlijden of verhuizing.

Nu blijkt het tot mijn verbazing dat er ook persoonsgegevens (voornamen en geboortejaar) van levende personen te zien zijn.

Van iedereen die in Amsterdam ná 1939 is overleden of de gemeente heeft verlaten is een ‘archiefkaart’ bewaard gebleven. De gemeente waarin de persoon overleed of vanuit vertrok, in dit geval Amsterdam, stuurde de persoonskaart in geval van overlijden naar het Centraal Bureau van Statistiek (CBS) en het Centraal Bureau voor de Genealogie (CBG) en in geval van verhuizing naar de nieuwe gemeente.

De gemeente Amsterdam heeft, vóórdat de persoonskaart verstuurd werd, een kopie achter de hand gehouden. Deze kopieen zijn in de database ‘Archiefkaarten’ (nu geheten ‘Archiefkaarten van Persoonskaarten (1936-1964) )opgeslagen. Niet alle archiefkaarten zijn openbaar; uitgesloten zijn de archiefkaarten van levende personen (waarvan wel dus voornamen en geboortejaar te zien zijn). Daarbij zijn de archiefkaarten van overleden personen wel op te vragen, alleen zijn er sommige delen van de kaart onleesbaar gemaakt.

Het vrijgeven van de familienaam in combinatie met alle voornamen en geboortejaar heeft zo haar voor- en nadelen en respectievelijk haar voor- en tegenstanders.

Voor genealogen en onderzoekers die niet precies weten wanneer een bepaald persoon (die gewoond of overleden is in A’dam) geboren is, biedt de database een uitkomst. Voor de personen die erin genoemd staan is dit eventueel ongemakkelijk. Sommige personen willen hun echte leeftijd voor zich houden en worden bij deze gelegenheid in verlegenheid gebracht.

Volgens de Wet Bescherming Persoonsgegevens (WBP) staat het Stadsarchief Amsterdam (publiek orgaan en archiefinstelling) als ’verantwoordelijke’  in haar recht en kan iemand die genoemd wordt als ‘betrokkene’ vrijwel niets er tegen inbrengen.

Artikel 16 van de WBP beschrijft het volgende:
De verwerking van persoonsgegevens betreffende iemands godsdienst of levensovertuiging, ras, politieke gezindheid, gezondheid, seksuele leven, alsmede persoonsgegevens betreffende het lidmaatschap van een vakvereniging is verboden behoudens het bepaalde in deze paragraaf. Hetzelfde geldt voor strafrechtelijke persoonsgegevens en persoonsgegevens over onrechtmatig of hinderlijk gedrag in verband met een opgelegd verbod naar aanleiding van dat gedrag.

Het vermelden van geboortejaar en voornamen van levende personen valt hier niet onder en blijkt derhalve aan derden worden verstrekt te kunnen worden.

Oordeelt u zelf.

Naslag
De archiefkaarten zijn hier te raadplegen.
De uitgebreide handleiding is hier in te zien.
De Wet Bescherming Persoonsgegevens is hier in te zien.

Kort interview met Prof. H.E. Lamur

Prof. H.E. Lamur bekend van zijn publicatie “Familienaam & Verwantschap van geëmancipeerde slaven in Suriname” stelde ik zeer recent een paar korte vragen over zijn afkomst. Lees onderstaand het resultaat.

Wat voor afkomst heeft uw vader en uw moeder?
Mijn vader en mijn moeder zijn van Creoolse afkomst en in Suriname geboren.

Men zegt dat Surinamers uit grote gezinnen komen. Komt u uit een grote familie?
Mijn vader had 3 broers en 4 zusters. Mijn moeder 2 zusters en 1 broer. Ik kom uit een gezin bestaande uit 5 personen.

Heeft u ooit een stamboom proberen op te maken?
Ja. De informatie die nodig is voor het opmaken van een stamboom van mijn familie, heb ik een poos geleden verzameld.

Wat weet u van uw verste voorouder?
Anna Venus [Lamur] is de naam van de betovergrootmoeder van mijn vader. Zij moet omstreeks 1790 of veel eerder zijn geboren, en was slavin op de plantage Sporksgift [zie ook, Boldewijn, Dors & Lamur, De Herrnhutter Gemeente Charlottenburg, 2007b, HAS / NiNsee]. Later werden Sporksgift en 4 andere plantages samengevoegd onder de naam Alliance. De molen, zoals de suikerfabriek toen werd genoemd vond ik heel indrukwekkend, onder meer vanwege de aanvoer van suikerriet, de werkzaamheden in de fabriek, etc.

Heeft u wel eens een plantage bezocht in Suriname?
Ja, verschillende plantages. De suikerplantage Alliance in het bijzonder. Mijn ouders, mijn beide broers en ik hebben vaak de vakanties te Alliance doorgebracht.

Welke Surinaamse kinderliedjes kent u?
- Peroen peroen mi patron
- Kopro kanoe tan de

Tot slot waar kan men u ‘s nachts voor wakker maken?
Een heerlijke Surinaamse maaltijd.

[foto: Caribiana.nl]